Antalya’nın Elmalı ilçesinde yaklaşık 30 yıldır yerel ve kuraklığa dayanıklı üzüm çeşitleri üzerine çalışmalar yürüten Burak Özkan, geçmişte bölgede yaygın olarak yetiştirilen ancak zamanla unutulan Acıkara üzümünü yeniden üretime kazandırdı. Yaşlıların anlattıkları ve bir çobanın rehberliği sayesinde ulaşılan asma, bugün yeni bağların temelini oluşturuyor.
Toroslar’ın 1100 metrenin üzerindeki bölgelerinde uzun yıllardır araştırmalar yapan Özkan, Elmalı’nın yaşlı sakinlerinden ilçenin eski üzüm çeşitlerinden birinin Acıkara olduğunu öğrendi. Bunun üzerine araştırmalarını derinleştiren Özkan, kendisine rehberlik eden bir çobanın gösterdiği tarihi Acıkara asmasına ulaştı. Bu asmadan alınan çubuklar özel olarak oluşturulan fidanlıkta çoğaltıldı ve böylece Acıkara üzümü yeniden bağlarla buluşmaya başladı.
ÖZEL FİDANLIK KURULDU
Burak Özkan, Acıkara üzümünün üretimini uzun yıllardır sürdürdüklerini belirterek, bu amaçla özel bir fidanlık oluşturduklarını ifade etti. Öncelikle hastalıklara dayanıklı Amerikan anaçlarının yetiştirildiğini aktaran Özkan, daha sonra bu anaçların üzerine Acıkara çeşidinin aşılandığını ve böylece yerel üzümün sağlıklı şekilde çoğaltıldığını söyledi.
Yaşlı üreticilerden elde ettikleri bilgilerin çalışmalarına yön verdiğini belirten Özkan, şöyle konuştu: “Elmalı’nın yaşlılarından bu bölgenin eski üzümünün Acıkara olduğunu öğrendik. Bunun üzerine arayışımıza rehberlik eden bir çoban dostumuz, bizi Elmalı’daki Acıkara asmasına götürdü. O asmadan aldığımız çubuklarla yolculuğumuz başladı.”
KURAKLIĞA YILLARCA DİRENDİ
Özkan, bulunan asmanın yıllar boyunca yaşanan kurak dönemlere rağmen hayatta kalmayı başardığını belirterek, doğal çevre koşulları ile gölgelik alanların bu dayanıklılıkta önemli rol oynadığını ifade etti.
Küresel iklim değişikliği nedeniyle kuraklığa dayanıklı genetik kaynakların her geçen gün daha da değer kazandığını vurgulayan Özkan, şunları söyledi: “Bunca yıldır Elmalı’da kurak dönemler yaşandı ancak bu asmalar ayakta kalmayı başardı. Gelecekte dünyada bu özelliklere sahip genetik kaynaklara daha fazla ihtiyaç duyulacak.”
TOROSLAR GELECEĞİN BAĞCILIK MERKEZLERİNDEN BİRİ OLABİLİR
Toroslar’ın 1000 metrenin üzerindeki rakımlarında yetişen yerel üzüm çeşitlerine odaklandıklarını dile getiren Özkan, küresel ısınmanın bağcılık haritasını değiştirdiğini söyledi.
Yaklaşık 30 yıl önce Elmalı’da yatırımlara başladıklarını hatırlatan Özkan, şu değerlendirmede bulundu: “Gelecek kuşaklara aktarabileceğimiz, kuraklığa dayanıklı ve bulunduğu iklime uyum sağlamış yerel üzüm çeşitleri üzerinde çalışıyoruz. Küresel ısınmayla birlikte 1000 metrenin üzerindeki Toroslar, bağcılık açısından çok daha önemli hale gelecek.”
ANTALYA’NIN YEREL DEĞERİ YENİDEN GÜN YÜZÜNDE
Acıkara üzümünün Elmalı’nın bilinen yerel çeşitlerinden biri olduğunu belirten Özkan, asmayı bulduklarında köylüler ve yaşlı üreticilerle yaprak özelliklerini karşılaştırarak çeşidin doğruluğunu teyit ettiklerini anlattı.
Daha önce Fransa’dan ve Türkiye’nin farklı bölgelerinden üzüm çeşitleriyle üretim yaptıklarını ifade eden Özkan, Acıkara’nın yeniden üretime kazandırılmasıyla yerel değerlerin ön plana çıktığını vurguladı.
Özkan, “Acıkara ile iş yerellik kazandı. Bir Antalya üzümünü yeniden ortaya çıkarmış olduk. Asıl önemli olan da bu. Turizmde olduğu gibi tarımda da yerel değerler giderek daha fazla önem kazanıyor” dedi.
